Uyku Felci Tedavi Yöntemleri Nelerdir? Karabasan Belirtileri ve Nedenleri
Uyku felci tedavi yöntemleri; stresi azaltmak, uyku düzenini sağlamak, yaşam tarzı değişiklikleri ve medikal destek şeklindedir. Tedavilerdeki temel amaç, yaşanan uyku felcinin sıklığının azaltılması ve etkilerinin ortadan kaldırılmasıdır.
Uyku Felci Nedir?
Uyku felci; kişinin uykuya dalarken ya da uyanırken kısa süreli olarak hareket edememesi ve konuşamaması durumudur. Halk arasında karabasan olarak bilinen bu durum, sleep paralysis olarak isimlendirilir. Vücudun geçici olarak kilitlenmesine ve hareket edememesine yol açar. Ancak kısa sürelidir ve hemen geçer. Fiziksel açıdan insanlara olumsuz bir etkisi olmamasına karşın psikolojik açıdan olumsuz etkilere yol açabilir. Uyku felci tedavi yöntemleri bu noktada devreye girerek, olumsuz etkilerin ortaya çıkmasını engeller.
İnsan beyni, uyku sürecinde kasların rahatlamasını ve gevşemesini sağlar. Bir anlamda kontrolün kişiden çıkmasına neden olur. Bu durum, uyku halinde herhangi bir problem oluşturmaz. Kişiler uyandığında ise kontrol tekrar gelir ve böylece insanlar hareket eder veya konuşur. Ancak uyku felci durumunda kasların kontrolü gecikir. Dolayısıyla kişilerde geçici bir felç durumu meydana gelir. Uyku felci isimlendirilen bu durum, büyük oranda uykunun REM evresinde ortaya çıkar. Ayrıca evreler arasındaki geçiş döneminde de kendisini gösterebilir.
Uyku felci sırasında kişiler olup biteni fark eder. Sadece tepki veremez. Atak geçiren kişilerin büyük kısmında korku ve kaygı hali hakim olur. Küçük bir kısımda ise mutluluk verici etkiler meydana gelir. Uyku felci tedavi yöntemleri, hissedilen korku ve kaygının engellenmesini de sağlar.
Uyku Felci Belirtileri Nelerdir?
Vücut kaslarının geçici olarak kilitlenmesine neden olan bu durum, kendisini farklı belirtilerle gösterir. En tipik semptom ise kişinin uyanık olmasına karşın hareket edememesidir. Belirtilere ilişkin detaylar şu şekildedir:
| Belirtiler | Açıklama |
|---|---|
| Hareket Edememe | En belirgin işarettir. Kişinin bilinci yerinde olmasına karşın kollarını kaldıramaz, bacaklarını oynatamaz ve vücudunu döndüremez. REM evresindeki doğal kas kilitlenmesinin uyanıklıkta devam etmesinden kaynaklanır. |
| Konuşamama | Atak sırasında kişiler konuşamaz, bağıramaz, ses çıkaramaz ve yardım isteyemez. Bu durum kendilerini çaresiz hissetmelerine ve korkmalarına neden olur. Uyku felci tedavi yöntemleri ilgili atakların azaltılmasını ve tamamen engellenmesini hedefler. |
| Göğüste Baskı | Kişilerin göğüs bölgesinde baskı meydana gelir. Üzerlerine adeta biri oturuyormuş hissi oluşur. |
| Nefes Alamama | Gerçekte solunum devam etse de olayın şokuyla bazı kişiler nefes alamadıklarını düşünür. |
| Korku | Hareket edememek ve konuşamamak, kişilerin panik ve korku yaşamasına neden olur. |
| Halüsinasyon | Olay sırasında halüsinasyon görülebilir. |
Söz konusu belirtiler, olayın nedeninin uyku felci olduğuna işaret eder. Bu ataklar devam etmediğinde tedaviye ihtiyaç duyulmaz. Fakat sürekli uyku felci geçirmek, tedaviyi adeta zorunlu kılar. Uyku felci tedavi yöntemleri, hastaların durumu dikkate alınarak onlara özel olarak planlanır.
Uyku Felci (Karabasan) Neden Olur?
Karabasan, farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar. Ancak temel nedeni, geniş çağlı bir uyku problemi olarak kabul edilir. Uyku düzenini ve kalitesini olumsuz etkileyen unsurlar, karabasanın bir nedeni olabilir. Her ne kadar bu problemin kesin nedeni bilinmese de bazı durumlarla ilişki olduğu kabul edilir. Yaygın nedenlerden öne çıkanlar aşağıdaki gibidir:
- Yetersiz ve kalitesiz uyku
- Zihinsel stres
- Sırt üstü uyumak
- Narkolepsi vb. türden uyku bozuklukları
- Jet lag
- Stres
- Depresyon
- Genetik faktörler
- Aşırı sigara ve alkol tüketmek
- Yaşam tarzının ani ve beklenmedik şekilde değişmesi
- Uyku apnesi
- Farklı hastalıklar için kullanılan ilaçların yan etkileri
REM uykusu sırasında kasların geçici felç durumunun uyanıklıkla senkronize olamamasından kaynaklanan karabasan, birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkabilir. Uyku felci tedavi yöntemleri ile bu durumdan kurtulmak mümkündür.
