Düz Taban Tedavisi Nasıl Yapılır? Nedenleri ve Belirtileri
Düz taban tedavisi, hastaların ağrılarının azaltılmasını ve yaşam kalitesinin arttırılmasını hedefler. Hastaların genel durumlarına bağlı olarak ameliyatsız yöntemler veya fizik tedavi seçenekleri tercih edilir. Temel hedef, ayak iç bağlarının ve kaslarının güçlendirilmesidir. Böylece hastalarda düztabanlıktan kaynaklı olarak görülen yürüme bozukluğu, ayak ve bel ağrıları giderilir veya şiddeti azaltılır. Ameliyatsız yöntemlerin istenen sonucu vermediği ileri derecedeki vakalarda ise cerrahi yöntemler gündeme gelebilir.
Düz Tabanlık (Pes Planus) Nedir?
Düz tabanlık (pes planus); ayağın altında doğal olarak yer alması gereken iç kavisin bulunmaması veya gerekenden az olması durumudur. Bu kavis, ayak tabanının yere tamamen basmasını engeller ve vücut ağırlığının ayaklara dengeli şekilde dağılmasını sağlar. Düztabanlık durumunda kavis olmadığından ayaklar yere tamamen düz basar. Böylece vücut ağırlığı ayaklara dengesiz şekilde iletilir ve yürüme bozukluğu ile ağrı başta olmak üzere farklı problemler ortaya çıkar.
Pes planus, farklı şiddetlerde olabilir. Hafif vakalarda herhangi bir belirti görülmez ve hastalar normal yaşamlarına devam ederler. İleri seviye vakalarda ayakta başlayan hafif ağrının giderek artması, yürüyüş bozukluğu ve bel ağrısı gibi semptomlar ortaya çıkar. Ayrıca topuk kemiğinin yön değiştirmesi gibi çok daha ciddi sonuçlar meydana gelebilir. Dolayısıyla düz taban tedavisi hastaların yaşam kalitesinin artırılmasını hedeflediği gibi daha ciddi sağlık problemlerinin ortaya çıkmasının da önüne geçer.
Düz Tabanlık Çeşitleri
Oluşum nedeni ve kavisteki kaybın seviyesine göre düz tabanlık kendi içerisinde farklı türlere ayrılır. Bu türlere dair detaylar aşağıdaki gibidir:
| Türler | Açıklama |
|---|---|
| Esnek | Flexible flatfoot olarak da bilinen bir türdür. En yaygın olandır. Ayak havadayken altındaki kavis görülür. Fakat ayak yere bastığında kavis kaybolur ve düz tabanlık durumu oluşur. Çoğunlukla çocukluk döneminde başlar ve geç belirti verir. |
| Sert | Rigid flatfoot olarak bilinir. Ayaklardaki kavis her durumda yoktur. Tendon veya kemik bozukluklarına bağlı olarak oluşur. Ağrı ve hareket kısıtlılığı vardır. Bu türdeki düz taban tedavisi için zaman kaybedilmemesi önemlidir. |
| Konjenital | Doğuştan gelen düz tabanlıktır. |
| Edinilmiş | Yetişkinlerde görülen ve sonradan ortaya çıkan durumdur. Posterior tibial tendonun işlevini kaybetmesinden dolayı meydana gelir. |
Düz taban tedavisi, rahatsızlığın türü ve hastaların genel durumu dikkate alınarak hastalara özel olarak planlanır ve uygulanır.
Düz Taban Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler, her hastada ortaya çıkmaz. Özellikle hafif vakalarda herhangi bir belirti yoktur. Ayrıca sonradan oluşan düz tabanlıkta da semptomlar yavaş yavaş ortaya çıkar. Dolayısıyla başlarda hafiftir ve sonradan belirgin şekilde artar. Düz tabanlık tedavisi, bu tip durumlarda zaman kaybedilmeden başlamalıdır.
Her ne kadar hastalara göre belirtiler farklılık gösterse de genel itibariyle aşağıdaki gibidir:
- Ayakta ağrı, en yaygın belirtidir. Topukta, ayak tabanında ve bileğinde belirgin bir ağrı vardır.
- Çabuk yorulma, bir diğer önemli işarettir. Kısa bir yürüyüşün ya da ayakta durmanın sonunda yorgunluk hissi oluşur.
- Ayak bileğinde içe doğru kayma gözlenir. Buna bağlı olarak yürürken ayaklar içe doğru kayar ve yürüyüş bozukluğu meydana gelir.
- İlerleyen vakalarda veya düz taban tedavisi uygulanmasının gecikmesi durumunda ağrı dizlere, kalçaya ve bel bölgesine kadar yayılır.
- Giyilen ayakkabıların iç kısmında deformasyonlar meydana gelir.
- Topukta ağrıya eşlik eden gerginlik ve sertlik hissi vardır.
Belirtilerin türü ve şiddeti hastalara göre farklılık gösterir. Düz taban tedavisi yöntemleri, belirtileri ve diğer detaylar hakkında daha fazla bilgi almak için Uzm. Dr. Derya Can ile iletişime geçebilirsiniz.
Düz Taban Neden Olur?
Pes planus, ayak tabanında yer alan kavisin zayıflaması ya da tamamen çökmesi sonucunda oluşur. Söz konusu durum doğuştan gelebileceği gibi sonradan da oluşabilir. Doğuştan kaynaklı vakalarda genetik faktörler etkilidir. Ailede düztabanlık öyküsü olması, diğer bireylerdeki riski arttırır.
Sonradan oluşmasının temelinde ise bağ ve kas gevşekliği vardır. Ayak kemerini destekleyen bağ ve kaslarda farklı nedenlere bağlı olarak gevşeklik oluşması, düztabanlık ile sonuçlanabilir. Yanlış ayakkabı kullanımı, obezite ve uzun süre ayakta durma bu noktadaki önemli nedenlerdendir. Ayrıca travma ve bazı hastalıklar (diyabet, romatoid artrit vb.) da düztabanlığa yol açabilir.
