Guillain-Barre Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
Guillain-Barre sendromu; bağışıklık sisteminin periferik sinir sistemine saldırmasına bağlı olarak ortaya çıkan ve nadir görülen bir hastalıktır. Bağışıklık sisteminin sinirlerin etrafını saran miyelin kılıflara saldırması sonucunda sinir iletimi bozulur. Buna bağlı olarak uyuşma, karıncalanma, kas güçsüzlüğü ve refleks kaybı ortaya çıkar. Erken dönemde uygulanan tedavi ile hastalar tamamen iyileşir. Tedavide gecikildiğinde ise hastalarda kalıcı hasar meydana gelir.
Guillain-Barre Sendromu Nedir?
Guillain-Barre sendromu (GBS), bağışıklık sisteminin periferik sinir sistemine saldırmasına bağlı olarak ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Sinirlerin zarar görmesi nedeniyle uyuşma, karıncalanma, hissizlik, kas gücü kaybı ve geçici felç durumları ortaya çıkar. Hastalık genellikle bacaklardan başlar ve üst bölüme doğru ilerler. Tedavi edilmediğinde ölüm dahil ağır sonuçları olan nörolojik bir rahatsızlıktır.
Sağlıklı insanlarda bağışıklık sistemi bakteri, virüs ve diğer zararlı mikroorganizmalara saldırır ve vücudu korur. GBS’de ise bu sistem periferik sinirleri düşman olarak algılar ve onlara saldırmaya başlar. Böylece sinirlerin koruyucu tabakası olan miyelin kılıflar zarar görür. Sinir iletimi yavaşlar veya tamamen durur. Böylece kaslara sinirler üzerinden gönderilen sinyaller tamamen durur ve kas güçsüzlüğü meydana gelir. Tedavi zamanında uygulanmadığında felç tablosu ortaya çıkar.
Guillain-Barre sendromu, acil müdahale gerektiren bir durumdur. Zira hastalıktan solunum kaslarının da etkilenme olasılığı vardır. Bu tür bir durumda hastalara yoğun bakımda solunum desteğinin verilmesi gerekir. Dolayısıyla hastalarda belirtiler ortaya çıktıktan sonra hemen en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaları hayati öneme sahiptir.
Guillain-Barre Sendromu Neden Olur?
Guillain-Barre sendromunun nedenleri tam olarak bilinmez. Buna karşın hastalığın ortaya çıktığı vakaların önemli kısmında, hastalık etkisini göstermeden önce bağışıklık sistemini etkileyen bir enfeksiyon öyküsü vardır. Dolayısıyla hastalığın en önemli nedeni olarak viral kaynaklı enfeksiyonlar kabul edilir. En sık nedenler, aşağıdaki gibi özetlenebilir:
| Nedenler | Açıklama |
| Solunum Yolu Enfeksiyonları | Grip, soğuk algınlığı, pnömoni ve benzeri solunum yolu enfeksiyonlarından birkaç hafta içerisinde GBS ortaya çıkabilir. |
| Sindirim Sistemi Enfeksiyonu | İshale neden olan sindirim sistemi enfeksiyonları önemli bir risk faktörü olarak kabul edilir. Bunların başında ise Campylobacter jejuni isimli bakteri gelir. |
| Viral Enfeksiyonlar | İnfluenza virüsü, Sitomegalovirüs (CMV), Epstein-Barr virüsü (EBV), Zika virüsü ve SARS-CoV-2 gibi virüsler bağışıklık sistemini etkileyebilir. |
| Cerrahi Operasyonlar | Farklı amaçlarla gerçekleştirilen cerrahi işlemler de GBS’yi tetikleyebilir. |
Hastalığın nedeni tam olarak bilinmese de hasta öykülerinin büyük kısmında bağışıklık sistemini etkileyen ciddi bir enfeksiyonun veya cerrahi müdahalenin olduğu görülür.
Guillain-Barre Sendromu Belirtileri Nelerdir?
GBS, her yaştan insanda ortaya çıkabilir ve etkileri vücudun birçok bölümünde görülebilir. Buna karşın vakaların büyük kısmında hastalığın etkileri bacaklardan başlar ve üst kısımlara doğru yayılım gösterir. Uyuşma, karıncalanma, hissizlik ve kas güçsüzlüğü en önemli işaretleridir. Guillain-Barre sendromu belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
- Bacaklardan başlayarak vücudun üst kısmına doğru yayılan kas güçsüzlüğü
- Ayaklarda karıncalanma ve ayak parmaklarında uyuşma
- Denge bozukluğu ve yürümede zorlanma
- Bacaklarda güç kaybı ve reflekslerin azalması
- Şiddetli kas ağrıları
- Yutma güçlüğü
- İdrarı tutmada ve idrar yapmada zorlanma
- Kalp ritim bozuklukları
- Solunum problemleri
- Yüz felci
Bacaklardan başlayarak ortaya çıkan semptomlar, hastaların yoğun bakıma alınmasını gerektirebilir.
Guillain-Barre Sendromu Kimlerde Görülür?
GBS hastalarının yaklaşık %90’lık bölümünde hastalığın 1-3 hafta öncesinde geçirilen bir enfeksiyon olduğu tespit edilmiştir. Bu enfeksiyonlar, solunum sistemi ve gastrointestinal sistemle ilgilidir. Dolayısıyla bu tür enfeksiyonları geçirenler, hastalık için uygun adaylardır. Fakat söz konusu hastalığın nadiren ortaya çıktığı ve bahsedilen enfeksiyonları geçiren herkeste görüldüğü gibi bir durum söz konusu değildir.
Guillain-Barre Sendromu Kalıcı Hasar Bırakır Mı?
GBS vakalarında erken teşhis ve doğru tedavi son derece önemlidir. Bu tür durumlarda tam iyileşme mümkündür ve hastalığın etkileri geri döndürülebilir. Ancak iyileşme süresi kişiden kişiye göre farklılık gösterir. Bazı hastalarda ise kalıcı hasalar ortaya çıkabilir.
Hastaların çok büyük bir kısmı, 6-12 aylık süreçte günlük rutinlerine dönerler. Bu süreçte prolozon ve proloterapi gibi tedavilerin uygulanması önemlidir. Bazı vakalarda ise kas güçsüzlüğü ve denge problemleri çok daha uzun süre devam edebilir.