Parapleji nedir? Parapleji; çeşitli nedenlere bağlı olarak belden aşağısında yer alan kaslarda his ve hareket kaybına neden olan bir felç türüdür. Çoğunlukla omurilik yaralanmalarından kaynaklanır. Beyin ile bacaklar arasındaki sinir iletiminin kesintiye uğraması sonucunda ortaya çıkar. Kendi içerisinde farklı türleri vardır. Tam paraplejide belden aşağısında herhangi bir his bulunmaz. Kısmi paraplejide ise his kaybı kısmidir ve hastaların kasları kısmi olarak işlevini yerine getirir.
Parapleji Nedir?
Parapleji; omurilikte meydana gelen hasar sonucunda belden aşağısının felç olmasına yol açan bir durumdur. Omurilik yaralanmaları, tümörler, enfeksiyonlar ve doğumsal anomaileler, bu rahatsızlığın oluşumundaki temel nedenler olarak öne çıkar. Sinir sistemindeki hasar nedeniyle beyin ile belden aşağısı arasındaki bağlantının tamamen ortadan kalkmasıyla oluşur.
Omurilikte meydana gelen hasar nedeniyle alt ekstremite ile beyin arasındaki bağlantı kesilir. Böylece bacaklarda ve ilgili bölgedeki diğer kaslarda his kaybı meydana gelir. Parapleji nedir sorusunun kendi içerisinde kısmi ve tam gibi farklı yanıtları vardır.
Parapleji Türleri
Parapleji, vücudun belden aşağısını etkileyen bir felç türüdür. Ancak tüm vakalar özelliklerine göre birbirinden ayrılır. Hasarın derecesi, ortaya çıkış nedeni ve etkileme şekline bağlı olarak kategorize edilir. Bazı yaygın parapleji türleri ile ilgili detaylar aşağıdaki gibidir:
1 – Tam Parapleji
Omurilikte meydana gelen hasar sonucunda sinir iletiminin tamamen kesildiği durumlardır. Bu durumda tam hareket kaybı, tam his kaybı, refleks değişiklikleri, mesane ve bağırsak kontrol kayıpları görülür.
İlgili türde omurilik lifleri ciddi seviyede hasar görmüştür. Dolayısıyla hastaların bacaklarını hareket ettirmeleri ve yürümeleri söz konusu değildir. Ayrıca hastaların iyileşme olasılığı, diğer türlere kıyasla daha düşüktür. Fizik tedavi ve modern yaklaşımlarla hastaların yaşam kalitelerinin artırılması temel hedeftir.
2 – Kısmi Parapleji
Hastaların sorduğu parapleji nedir sorusunun yanıtlarından biridir. Kısmi olması, beyin ile belden aşağısını bağlayan sinir iletiminin kısmi olarak kesilmesi anlamına gelir. Dolayısıyla hastalarda tam hareket kaybı veya his kaybı yoktur. Hareket ve his kaybı kısmidir.
Sinir iletiminin kısmi olarak zarar görmesi, tam hareket kaybına yol açmaz. Buna karşın kas gücünün azalmasına ve duyuların daha düşük seviyede olmasına neden olur. İlgili durum nedeniyle hastalar kaslarını belirli bir seviyeye kadar kullanabilir ve yardımla yürüyebilir. Fizik tedavi ve modern yaklaşımlarla yürüme yetilerinin kısmen kazanılması sağlanabilir.
3 – Spastik Parapleji
Yaygın türlerden biridir ve omuriliğin üst motor nöronlarının etkilenmesine bağlı olarak ortaya çıkar. Spastik paraplejide kaslar gevşemek yerine sürekli kasılır ve sertleşir. Böylece hastaların yaşam kaliteleri düşer ve yürüyüş şekilleri değişir.
Kas sertliği, artmış refleksler ve istem dışı kasılmalar gibi işaretleri vardır. Egzersiz ve ilaç tedavisiyle hastaların yaşam kaliteleri yükseltilir.
Bahsedilenlerin haricinde alt motor nöronlarının zarar görmesine bağlı olarak oluşan flasid parapleji gibi türler de vardır. Bunlara dair detaylar aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
| Parapleji Türü | Temel Özellik | Hareket Kaybı | Duyu Kaybı | Prognoz |
|---|---|---|---|---|
| Tam Parapleji | Sinir iletimi tamamen kesilir | Tam | Tam | Daha sınırlı iyileşme |
| Kısmi Parapleji | Sinir iletimi kısmen korunur | Kısmi | Kısmi | Daha iyi iyileşme olasılığı |
| Spastik Parapleji | Kaslarda sertlik ve spazm | Değişken | Değişken | Rehabilitasyonla kontrol edilebilir |
| Flasid Parapleji | Kaslar gevşek ve refleksler az | Değişken | Değişken | Nedene bağlı |
Parapleji nedir sorusunun yanıtı, parapleji türleri ve tedavi yöntemleri hakkında detaylı bilgi almak için Uzm. Dr. Derya Can ile dilediğiniz zaman iletişime geçebilirsiniz.
Parapleji Belirtileri Nelerdir?
Parapleji, kendisini farklı semptomlarla belli eder. Bazı yaygın parapleji belirtileri aşağıdaki gibidir:
- Yürüme yetisinin kaybedilmesi, bacaklarda kas gücünün azalması ve kas zayıflaması (Motor belirtiler)
- Belden aşağısında uyuşma ve his kaybı (Duyusal belirtiler)
- İdrar kaçırma, cinsel fonksiyon bozuklukları ve bağırsak kontrolünün kaybedilmesi
Bahsedilenlere ek olarak kas erimesi, dolaşım problemleri, kemik yoğunluğunda azalma ve yatak yaraları da belirtiler arasında yer alır.
Parapleji Neden Olur?
Parapleji nedir sorusunun yanıtından da anlaşılacağı üzere bu rahatsızlığın temelinde omurilikteki sinirlerin zarar görmesi vardır. Bu sinirler, farklı nedenlere bağlı olarak zarar görür veya hasar alır. Bazı yaygın nedenler aşağıdaki gibidir:
- Travmatik yaralanmalar en önemli nedenlerden biridir. Fiziksel yaralanmalara bağlı olarak oluşur ve sinir iletiminin tam veya kısmi olarak kaybolmasıyla sonuçlanır. Trafik kazaları, düşmeler ve spor yaralanmaları, bu nedene örnek olarak verilebilir.
- Enfeksiyonlar, yaygın bir diğer nedendir. Omurilik çevresinde meydana gelen enjeksiyonlar, dokulara zarar verebilir. Enfeksiyon kaynaklı durumlar tedavi edilmediğinde sonuçlar kalıcı olur.
- Doğumsal anomaliler ve kalıtsal bozukluklar, bir diğer önemli neden olarak dikkat çeker. Omurga eğriliği, yapısal sorunlar, genetik mutasyonlar ve bazı kalıtsal hastalıklar kontrol altında tutulmadığında paraplejiye yol açar. Bu aşamadan sonra parapleji nedir sorusu gündeme gelir.
- Omurilik tümörleri, sinirlerin hasar görmesine yol açan önemli etkenlerden bir diğeridir.
- Nörolojik rahatsızlıklar, yine nedenler arasında yer alır. Multipl skleroz ve benzeri türden rahatsızlıkların sonuçları arasında parapleji de vardır.
Çeşitli nedenlere bağlı olarak oluşan bu hastalığın derecesi ve şiddeti, hastalara göre farklılık gösterir.