Polimiyozit ve Dermatomiyozit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
Polimiyozit ve dermatomiyozit; bağışıklık sisteminin kaslara saldırması sonucunda ortaya çıkan, kronik seyirli bir inflamatuvar rahatsızlıktır. Kaslarda iltihaplanmayla birlikte meydana geldiklerinden halk arasında iltihaplı kas romatizması olarak da bilinirler. Hastalık sonucunda özellikle omuz, boyun, sırt ve kalça bölgelerindeki kaslarda belirgin bir güçsüzlük meydana gelir. Dermatomiyozitte bu bulgulara ek olarak ciltte de semptomlar ortaya çıkar.
Birbiriyle benzerliğe sahip bu hastalıkların ikisi de nadiren görülür. Erken tanı ve doğru tedavi sayesinde kontrol altına alınırlar. Ancak tedavide gecikildiğinde kas güçsüzlüğü başta olmak üzere çok ciddi problemler kronik hale gelir.
Polimiyozit Nedir?
Polimiyozit; vücuttaki iskelet kaslarını etkileyen ve nadir görülen bir otoimmün rahatsızlıktır. Çok sayıda kasta görülen iltihap olarak tanımlanır. Bağışıklık sisteminin, bilinmeyen bir nedenden dolayı kendi sağlıklı kaslarını tehdit olarak algılayarak, onlara saldırması sonucunda meydana gelir. Söz konusu durum, uzun süreli iltihaba ve kas liflerinin hasar alarak zayıflamasına neden olur.
Normalde vücudu korumakla görevli olan bağışıklık sistemi kontrolden çıkarak kas liflerine saldırmaya başlar. Önce zarları geçer ve daha sonra kas hücrelerini öldürmeye başlar. Buna bağlı olarak kas hücreleri iltihaplanır ve ölmeye başlar. Hastalığın etkisiyle kaslarda güçsüzlük meydana gelir.
Hastalık büyük oranda 30-50 yaş aralığındaki bireylerde görülür. Çocuklarda görülme olasılığı çok düşüktür. Kadınlarda görülme oranı ise erkeklere göre çok daha fazladır. Omuzlar, kalça, uyluk ve boyun gibi vücut merkezine yakın olan kasları daha fazla etkiler.
Dermatomiyozit Nedir?
Dermatomiyozit; iskelet kaslarını ve cildi etkileyen bir otoimmün hastalıktır. Bağışıklık sisteminin kasları ve cildi besleyen kılcal damarlara saldırmasıyla ortaya çıkar. Kas güçsüzlüğüyle birlikte ciltte döküntüler de görülür. Genel olarak polimiyozitle benzer yönü, bağışıklık sistemi kaynaklı olmasıdır.
Bağışıklık sistemi, bilinmeyen nedenden dolayı kılcal damarlara saldırır. Buna bağlı olarak vaskülit oluşur ve kılcal damarlar işlevini kaybeder. Kas liflerine ve cilde oksijen ve besin taşıyan bu damarların yok olmasıyla hastalık belirtileri görülür. Cilt ve kas lifleri ölmeye başlar. Böylece kaslarda güçsüzlük ve ciltte döküntüler meydana gelir.
Polimiyozit ve Dermatomiyozit Belirtileri
Polimiyozit ve dermatomiyozit, bağışıklık sisteminin kas hücrelerine veya kılcal damarlara saldırmasına bağlı olarak gelişir. Dolayısıyla bu hastalıkların belirtileri farklılık gösterir. Bazı polimiyozit ve dermatomiyozit belirtileri benzer olsa da bu hastalıkların neden olduğu semptomları ayrı ayrı ele almak gerekir. Polimiyozit belirtileri genel olarak şu şekildedir:
- Kalça ve uyluk kaslarında güçsüzlük
- Omuz kaslarında güçsüzlük
- Kolları yukarı kaldırmada zorlanma
- Sandalyeden kalkmada güçlük
- Merdiven çıkmada zorluk
- Kas ağrıları
- Çabuk yorulma
- Halsizlik
Polimiyozitin en önemli işareti olan vücudun merkezine yakın olan kaslardaki güçsüzlük simetrik olarak görülür. Örneğin; omuzların her ikisinde aynı anda bu güçsüzlük ortaya çıkar. Söz konusu belirtiler önemli oranda dermatomiyozitte de görülür. Ancak bunlara ek olarak dermatomiyozite özgü belirtiler de vardır. Bu belirtiler şu şekildedir:
- Göz kapaklarında kırmızı-mor renk değişikliği (heliotrop döküntü)
- El eklemlerinin üzerinde mor döküntüler (gottron papülleri)
- Boyun, yüz ve omuzlarda güneşe duyarlı kızarıklık
- Omuz ve sır bölgesinde kızarmalar
Belirtilerin türü ve şiddeti, hastalara göre farklılık gösterebilir.
Polimiyozit ve Dermatomiyozit Nedenleri
Polimiyozit ve dermatomiyozit, hastaların yaşam kalitelerini ciddi anlamda düşüren hastalıklardır. Bu hastalıkların temelinde bağışıklık sisteminin vücudun kendi hücrelerine saldırması vardır. Ancak söz konusu saldırıların neden olduğu tam olarak açıklanamamıştır. Buna karşın polimiyozit ve dermatomiyozit vakalarının arkasında şu risk faktörlerinin olduğu kabul edilir:
- Genetik yatkınlık
- Viral enfeksiyonlar
- Otoimmün mekanizmalar
- Çevresel faktörler
- Kanserler
Bu hastalıklar daha çok 30-60 yaş arasındaki bireylerde görülür. Dermatomiyozitin çocuklarda da görülme olasılığı vardır. Ayrıca ilgili hastalıklar, kadınlarda erkeklere göre çok daha yüksek oranda ortaya çıkar.
Polimiyozit ve Dermatomiyozit Farkı
İki hastalık benzer gibi görünse de ortaya çıkma nedenlerinden belirtilerine kadar önemli farklılıkları vardır. Polimiyozit ve dermatomiyozit farkı, aşağıdaki tablodaki gibidir:
| Özellik | Polimiyozit | Dermatomiyozit |
| Kas güçsüzlüğü | Var | Var |
| Cilt bulguları | Genellikle yok | Belirgin |
| Çocuklarda görülme | Nadir | Daha sık |
| Kanser ilişkisi | Bulunabilir | Daha belirgin |
| Kas iltihabı | Var | Var |
| Döküntü ve deri değişiklikleri | Yok | Karakteristik |
| Temel neden | Kas hücrelerine saldırı | Kaslardaki kılcal damarlara saldırı |
Polimiyozit ve Dermatomiyozit Tanısı Nasıl Konur?
Polimiyozit ve dermatomiyozit vakaları incelendiğinde en belirgin hususun proksimal kas güçsüzlüğü olduğu görülür. Yani vücudun merkezine yakın noktadaki büyük kaslarda (kalça, boyun, omuz vb.) güçsüzlük ortaya çıkar. Dermatomiyozitte bunlara ek olarak ciltte belirtiler görülür. Bu semptomlar, dermatomiyozit ile polimiyozit tanı kriterleri arasında yer alır.
Tanıda belirtiler ve hasta şikayetleri yol gösterici olarak kabul edilir. Ardından fizik muayene yapılır ve kas gücü bu aşamada detaylı olarak değerlendirilir. Şikayetler ve fizik muayene sonuçları dikkate alınarak kan testleri, otoantikor testleri ve EMG istenir. Bu testlere ek olarak kas biyopsisi ve MR da talep edilebilir.
Tüm veriler birlikte değerlendirilerek teşhis konulur. Teşhisin ardından ise hemen tedavi sürecine başlanılır.

