Sarkopeni Nedir? Belirtileri, Evreleri ve Tedavisi
Sarkopeni; kas kütlesi ve gücünün azalmasına yol açan bir tür kas hastalığıdır. Büyük oranda yaşlanmayla karakterizedir. Buna karşın gençlerde de ortaya çıkabilir. Kas gücünün ve kütlesinin azalmasına neden olarak kişilerin hareket kabiliyetini olumsuz etkiler. Tedavi edilmediğinde hastaların günlük rutin ihtiyaçlarını başkalarının yardımı olmadan karşılamasını dahi engeller. Geçmişte yaşlılık etkisi olarak kabul edilen bu durum, artık tanı kriterleri olan bir hastalık olarak tanımlanır.
Sarkopeni Nedir?
Sarkopeni; iskelet kası kütlesinin ve gücünün azalmasıyla karakterize bir kas rahatsızlığıdır. Geçmişte yaşlanmanın doğal etkisi olarak kabul edilen bu durumlar, günümüzde tanımlanan ve tanı kriterleri bulunan bir rahatsızlıktır. Öyle ki, her ne kadar büyük oranda yaşlılarda ortaya çıksa da gençlerde de görülme olasılığı vardır.
Kişinin kas kütlesi ve gücünün azalmasına yol açan ilgili rahatsızlık, hastaların günlük yaşam etkinliklerini yerine getirme kapasitesini düşürür. Merdiven çıkmada zorlanma, yürüme hızında düşme, sandalyeden kalkarken zorlanma gibi birçok olumsuzluğa neden olur. İlerleyen evrelerde hastaların bağımsız şekilde yaşamasını dahi tehdit eder ve yaşam kalitesini ciddi oranda düşürür.
Kas dokusu, yaşam boyunca sürekli kendisini yeniler. Yıkılan hücreler yenilenir. Yaşlılıkla birlikte yıkım artarken, yenilenme ise belirgin şekilde azalır. Bu noktada bazı rahatsızlıkların ve faktörlerin de etkisiyle kas kütlesi azalır ve sarkopeni gelişir.
Sarkopeni Belirtileri Nelerdir?
Son derece yavaş ilerleyen bir rahatsızlık olduğundan erken dönemde belirti vermez veya semptomları fark edilmeyecek kadar hafiftir. Ancak ilerleyen dönemlerde semptomlar çok daha belirgindir. Hastalığın işaretleri olan bu belirtiler aşağıdaki gibidir:
- Kas gücünde azalma en önemli işarettir. Sandalyeden kalkmakta, ağır eşya taşımakta, yürümede ve merdiven çıkmada zorlanma gibi durumlar yaşanır.
- Kas kütlesinde azalma görülür. Özellikle kol ve bacaklarda kas kütlesinin azalmasından dolayı incelme meydana gelir.
- Kas gücü azaldıkça denge problemleri ortaya çıkar
- Yürüme hızı azalır ve hastalar artık çok daha yavaş şekilde yürümeye başlar.
- Giyinme, banyo yapma ve alışveriş gibi günlük yaşam aktivitelerinde zorluk yaşanır.
Belirtiler, hastalara bağlı olarak farklılık gösterebilir.
Sarkopeni Nedenleri
Sarkopeninin meydana gelişinin arkasında kas proteini sentezinin azalması, hormon seviyesindeki değişiklikler ve mitokondri fonksiyonlarının bozulması gibi durumlar vardır. Bu durumların nedenleri ise aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Yaşlanma, risk faktörleri arasında ilk sırada yer alır. Özellikle 30-40 yaşın ardından kas kütlesinde azalma meydana gelir. Bu kayıp, 60’lı yaşlarda daha da hızlanır.
- Yetersiz beslenme, bir diğer önemli risk faktörü olarak öne çıkar. Düşük proteinli beslenme ve iştahsızlık önemli nedenlerdendir. Bunlara emilim bozuklukları da dahil edilebilir.
- Kronik hastalıklar, kas kütlesinin kaybedilmesine neden olabilir. Diyabet, kalp yetmezliği, KOAH, kronik böbrek ve karaciğer hastalıkları gibi rahatsızlıklar kas gücünün azalmasını hızlandırır.
- Hormon seviyesindeki beklenmeyen ve normal olmayan düşüşler önemli bir problemdir. Testosteronun, büyüme hormonunun azalması, kas kütlesini olumsuz etkiler. Ayrıca D vitamini eksikliği de ciddi bir risk faktörüdür.
Söz konusu nedenler dikkate alındığında sarkopeni 65 yaş üzerindeki kişilerde, fiziksel olarak hareketsizlerde, kanser hastalarında ve yetersiz beslenen kişilerde daha fazla görülür.
Sarkopeni Evreleri
Sarkopeni, kendi içerisinde farklı evrelerden meydana gelen bir rahatsızlıktır. Hastalığın ilk evresi, olası sarkopeni olarak isimlendirilir. Bu dönemde kas kütlesi azalsa da halen normal sınırlar içerisindedir. Buna karşın kas gücünde bir düşüş vardır. Klinik açıdan hastalıktan şüphelenmek için yeterli işaretler vardır. Ancak hastaların önemli kısmı bu evredeki belirtileri fark edemez ve doktora başvurmaz.
Hastalığın ikinci evresi kesin sarkopeni olarak isimlendirilir. İkinci evrede kas kütlesinin ve kalitesinin de azaldığı net olarak görülür. Kas gücüyle birlikte kütledeki azalma da artık nettir. Son evre ise şiddetli / ağır olarak adlandırılır. Düşmüş kas kütlesi ve gücü sonucunda fiziksel performansta da azalma görülür. Evrelere dair detaylar kısaca şu şekildedir:
| Evre | Özellik |
| Olası sarkopeni | Kas gücü azalmıştır. |
| Kesin Sarkopeni | Kas gücü ve kas kütlesi azalmıştır. |
| Şiddetli sarkopeni | Kas gücü, kas kütlesi ve fiziksel performans birlikte düşmüştür. |

